اجاره خانه به صورت ساعتی، روزانه یا کوتاهمدت در ایران یکی از موضوعات پرچالش بازار مسکن است. این نوع اجاره هم طرفداران زیادی دارد و هم با محدودیتهای قانونی و نظارتی همراه است. در این مطلب وضعیت قانونی، نکات حقوقی مهم و راههای قانونی انجام آن را بررسی میکنیم.
وضعیت قانونی اجاره ساعتی و روزانه
- اجاره ساعتی واحدهای مسکونی در اکثر شهرها (تهران، مشهد و …) غیرقانونی اعلام شده است.
- اجاره روزانه بدون مجوز نیز تخلف محسوب میشود و مشاوران املاک حق ثبت چنین قراردادهایی را ندارند.
- تنها در صورتی که مالک مجوز رسمی داشته باشد، این نوع اجاره قانونی است.
پلیس نظارت بر اماکن عمومی فراجا بارها هشدار داده و اعلام کرده است که درگاههای اینترنتی فاقد مجوز شناسایی و مسدود میشوند.
دلایل اصلی محدودیت
- عدم احراز هویت دقیق مستأجر
- مسائل امنیتی و اجتماعی
- رقابت با هتلها و مهمانپذیرهای دارای مجوز
- شکایت همسایگان و اختلال در آرامش ساختمان
نکات حقوقی مهم
۱. مبنای قانونی
طبق ماده ۴۶۶ قانون مدنی، اجاره عقدی است که به موجب آن مستأجر مالک منافع ملک میشود.
طبق ماده ۴۶۸ قانون مدنی، مدت اجاره باید مشخص باشد؛ در غیر این صورت قرارداد باطل است.
۲. مجوزهای لازم برای قانونی بودن
برای اجاره کوتاهمدت (کمتر از ۵ ماه یا روزانه) باید یکی از این مجوزها را داشته باشید:
- پروانه بهرهبرداری خانه مسافر از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
- مجوز هتلآپارتمان یا مهمانپذیر
- مجوز اقامتگاه بومگردی
مجوز خانه مسافر اکنون به صورت تأییدمحور صادر میشود (نه صرفاً ثبتمحور).
لینک مرتبط:
درگاه ملی مجوزهای کسبوکار
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
۳. ثبت قرارداد
حتی در اجاره کوتاهمدت، تنظیم قرارداد کتبی با مشخصات دقیق طرفین، مدت، مبلغ و شرایط فسخ توصیه میشود.
در صورت امکان، ثبت در سامانههای رسمی (مانند خودنویس یا کاتب) برای برخورداری از مزایای قانونی (مثل تخلیه سریعتر) مفید است.
۴. مالیات
درآمد حاصل از اجاره روزانه مشمول مالیات است. طبق ماده ۵۳ قانون مالیاتهای مستقیم، پس از کسر ۲۵٪ معافیت، ۷۵٪ درآمد مشمول مالیات میشود.
۵. مسئولیت مالک و مستأجر
- مالک موظف به تحویل ملک قابل استفاده و رعایت ایمنی است.
- مستأجر مسئول خسارات وارده به ملک و رعایت قوانین ساختمان است.
- در صورت ورود افراد اضافی یا استفاده غیرمجاز، مالک میتواند قرارداد را فسخ کند.
۶. شهرهای زیارتی
در شهرهایی مانند مشهد، اجاره کمتر از ۵ ماه بدون مجوز معمولاً غیرمجاز است و فقط واحدهای دارای مجوز هتلآپارتمان یا خانه مسافر مجاز شناخته میشوند.
راههای قانونی اجاره کوتاهمدت
- دریافت مجوز خانه مسافر از اداره کل میراث فرهنگی استان
- فعالیت از طریق پلتفرمهای معتبر که واحدهای دارای مجوز را معرفی میکنند (جاباما، جاجیگا، اتاقک، شب، آنیجا و …)
- اجتناب از آگهیهای غیررسمی و فاقد هویت در شبکههای اجتماعی
جمعبندی
اجاره ساعتی و روزانه خانه در ایران بدون مجوز رسمی غیرقانونی و پرریسک است. بهترین و کمدردسرترین راه برای مالکان، دریافت مجوز «خانه مسافر» از وزارت میراث فرهنگی است. برای مستأجران نیز توصیه میشود فقط از واحدهای دارای مجوز و از طریق پلتفرمهای معتبر رزرو کنند.
در صورت نیاز به اطلاعات دقیقتر درباره مجوز خانه مسافر، به اداره کل میراث فرهنگی استان خود مراجعه کنید یا از درگاه ملی مجوزها اقدام نمایید.
منابع و لینکهای مفید:
- وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
- درگاه ملی مجوزهای کسبوکار
- اعلامیههای پلیس نظارت بر اماکن عمومی فراجا
- قانون مدنی (مواد ۴۶۶ و ۴۶۸)
- قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶